“Ik zou het toejuichen als inspecteurs standaard onderzoeken of mediation in een zaak mogelijk is en of de belastingplichtige daarvoor openstaat.”

Diede Molenaars, advocaat fiscaal recht bij Hertoghs advocaten

Ze merkte al vroeg in haar carrière dat lang niet alle zaken eindigen bij de rechter. En dat daar goede redenen voor zijn.

“Cliënten zitten vaak helemaal niet te wachten op een langdurige procedure met een onzekere uitkomst,” aldus Diede. “Er spelen bijna altijd ook andere belangen dan puur het juridische geschil: continuïteit, reputatie, de relatie met de Belastingdienst. Juist daarom zijn we in veel dossiers al vroeg in gesprek met de Belastingdienst, om te kijken of er een oplossing mogelijk is.”

Diede ontdekte dat ze juist die fase, het compromisgesprek, erg interessant vond. “Ik merkte hoe belangrijk het is om niet alleen het standpunt van mijn cliënt scherp te krijgen, maar ook de belangen erachter. En om te snappen wat de Belastingdienst zou kunnen motiveren om daarin mee te gaan.”

Mediation als verdieping

Het idee om een mediationopleiding te volgen ontstond uit die interesse. Niet als carrièrewending, maar meer als verdieping van haar vak. “Ik zie mezelf als advocaat, dat is mijn rol en mijn focus. Maar ik wilde wel beter worden in het voeren van gesprekken die verder gaan dan standpunten uitwisselen.”

Op aanraden van een collega koos ze voor de beroepsopleiding van het ADR Instituut. “Wat mij aansprak was de juridische insteek, maar ook de intensiteit. Het is een opleiding die je echt traint in vaardigheden. Niet alleen praten over hoe het zou moeten, maar ook heel concreet oefenen hoe je het doet.”

Ze ging erin met een helder doel: nog beter leren luisteren, doorvragen en herformuleren. “Ik wilde een slag dieper kunnen gaan, ontdekken wat er achter een standpunt schuilgaat. Zodat ik oplossingen kan helpen vinden die meer recht doen aan de belangen van mijn cliënt én beter worden gedragen door alle partijen.”

Een andere manier van werken

Wat ze leerde, kon Diede direct toepassen in haar praktijk. “Ik stel op een andere manier vragen, reflecteer vaker, en ben me bewuster van hoe ik een gesprek opbouw. Het klinkt simpel, maar ik merk dat daardoor een diepere laag komt in de verbinding met mensen.

Sinds de opleiding is ze ook alerter op alternatieve routes. “Als advocaat ben je snel geneigd het vaste stramien te volgen: bezwaar, beroep, eventueel hoger beroep. Dat pad ken ik natuurlijk goed. Maar inmiddels denk ik veel eerder: is dit het beste pad? Of zijn er andere manieren om eruit te komen, die voor mijn cliënt misschien meer opleveren?”

Fiscale mediation: groot potentieel, nog te weinig benut

Naast haar werk is Diede sinds mei 2024 bestuurslid van de Vereniging voor Fiscale Mediation. Dat is niet toevallig: ze is overtuigd van de waarde van mediation in fiscale geschillen, juist omdat die zich afspelen binnen een voortdurende relatie. Diede: “Als belastingplichtige ben je niet na één conflict klaar. Je blijft met de Belastingdienst te maken houden. Dan is het veel waard als je tot een oplossing komt die gedragen is, waar beide partijen achter kunnen staan. Dat zorgt ook voor meer compliance in de toekomst.”

Toch ziet ze dat fiscale mediation nog weinig wordt ingezet. “Het zit niet in het vaste stramien. Het systeem is ingericht op bezwaar en beroep. Mediation past daar niet automatisch in, en veel professionals zijn er simpelweg nog te weinig mee bekend.” Volgens Diede is dat een gemiste kans. “Ik zou het toejuichen als inspecteurs standaard onderzoeken of mediation in een zaak mogelijk is en of de belastingplichtige daarvoor openstaat.”

Advocaat én mediator: elkaar versterkende rollen

Op de vraag of ze zelf ook als mediator wil optreden, antwoordt Diede: “Absoluut. Al ligt mijn focus op mijn rol als advocaat, want dat doe ik met heel veel plezier en daar wil ik mij ook in blijven ontwikkelen. Maar ik ben ook heel enthousiast over de rol van mediator. Omdat je dan vanuit een andere invalshoek naar een conflict kijkt, kan je daar ook weer van leren. En dat perspectief neem je weer mee terug naar je werk als advocaat.”

Zo ziet Diede voor zichzelf een dubbelspoor: regelmatig vanuit haar hoedanigheid als advocaat als partijbegeleider aan tafel bij mediations, als het aantal fiscale mediation toeneemt, en daarnaast als mediator in fiscale en zakelijke geschillen. “Ik geloof echt in de kracht van mediation, zeker in mijn vakgebied. En ik wil daar actief aan bijdragen, in beide rollen.”

Wie:                                     Diede Molenaars
Beroep:                               Advocaat fiscaal recht bij Hertoghs advocaten
Opleiding:                          Beroepsopleiding (Legal) Mediator
Wanneer:                           2023-2024
Waarom ADR:

+ Combinatie legal focus en concrete vaardigheden
+ Veilige setting, open feedback
+ Intensief traject, veel oefenen
+ Docenten met praktijkervaring

Meer informatie: Beroepsopleiding (Legal) Mediator

Interview: Alexandra Vuijk
Fotografie: Petri Bakker