“Als rechter merk je dat er vaak veel meer speelt dan wat uiteindelijk met het dossier en op zitting naar voren wordt gebracht.”

Charlotte van Yperen, Rechter en Mediationcoördinator bij de rechtbank Midden-Nederland

Haar belangstelling voor mediation ontstond in de zittingszaal. “Als rechter merk je dat er vaak veel meer speelt dan wat uiteindelijk met het dossier en op zitting naar voren wordt gebracht. Dat is meestal maar het topje van de ijsberg.” Dat besef maakte haar nieuwsgierig naar mediation. “Ik vroeg me regelmatig af of een vonnis partijen wel echt ging helpen, of dat het er alleen maar langs zou schuren. Zeker als partijen in de toekomst nog met elkaar verder moeten, kun je je soms afvragen of een vonnis helpt of juist olie op het vuur gooit.”

Meer context bij conflicten

“Als rechter heb je op de zitting ook al een bemiddelende rol. Je onderzoekt of partijen samen tot een oplossing kunnen komen, zonder dat er een vonnis nodig is. Toch had ik behoefte aan meer context over conflicten en over de communicatie tussen partijen. Ik wilde nog beter begrijpen hoe een conflict werkt, hoe het tot uiting komt en hoever partijen al zijn in de conflictescalatie op het moment dat ze bij de rechter komen.”

“Als rechter merk je dat er vaak veel meer speelt dan wat uiteindelijk met het dossier en op zitting naar voren wordt gebracht. Dat is meestal maar het topje van de ijsberg.”

Daarom koos Charlotte voor de Beroepsopleiding Legal Mediator bij het ADR Instituut. “Ik heb mijn huiswerk gedaan en verschillende opleidingen bekeken. Het legal deel van deze opleiding was voor mij interessant, omdat het aansluit op mijn werk. Bovendien stond deze opleiding goed aangeschreven en hoorde ik enthousiaste verhalen over de docenten.”

Luisteren naar de onderstroom

Charlotte ging de opleiding deels open in, maar wist wel waar ze naar zocht: meer achtergrondkennis, ook psychologisch, over conflicten. Daarnaast wilde ze leren hoe zij partijen weer beter met elkaar in gesprek kon krijgen. “Ze zitten vaak vast in standpunten. Hun conflict is dan al zo juridisch geworden dat ze elkaar nauwelijks nog horen. Ik wilde tools krijgen om terug te gaan naar de vraag: hoe komen partijen weer met elkaar in verbinding? Voor mij ging het er ook om nog meer zittingsvaardigheden te ontwikkelen.”

Een van de belangrijkste inzichten die de opleiding Charlotte bracht, was dat luisteren niet alleen gaat over wat iemand zegt, maar ook over wat daaronder ligt. “Als rechter ben ik natuurlijk goed opgeleid in horen wat er wordt gezegd, goed luisteren, afwegen en beslissen. Maar ik heb tijdens de mediation opleiding ook geleerd anders te luisteren: wat is de onderstroom? Wat wordt er níet gezegd? Wat schemert er in iemands boodschap door?”

Inmiddels merkt ze dat dit haar manier van gesprekken voeren heeft veranderd, ook in haar werk. “Ik check nu vaker: heb ik dit goed begrepen? Speelt dit ook voor u? Of hoor ik door de woorden heen dat er misschien iets anders aan de hand is? Dat zijn andere manieren om iemands verhaal te horen.”

Ruimte geven aan emotie

Ook haar kijk op emoties in de zittingszaal veranderde. Voorheen was Charlotte voorzichtiger om daar veel tijd aan te besteden, ook omdat zij de balans tussen partijen wilde bewaken. “Ik dacht altijd: ik moet niet te veel aandacht aan emoties van een van de partijen besteden, want dan lijkt het misschien alsof ik meer oog heb voor de ene partij dan voor de andere. Maar juist door daar wél aandacht aan te besteden, hoort ook de andere kant wat erachter zit.”

Dat kan volgens Charlotte veel doen in een gesprek. “Als iemand boos of gefrustreerd is, of zegt dat hem onrecht is aangedaan, helpt het om daarop door te vragen. Dan hoort de andere partij niet alleen de emotie, maar ook wat daaronder ligt. En dan merk je dat er soms weer begrip ontstaat. Dat had ik me eerder niet zo gerealiseerd.”

Mediation als aanvulling op rechtspraak

Sinds kort is Charlotte mediationcoördinator binnen de rechtbank Midden-Nederland. In die rol is zij aanspreekpunt voor het mediationbureau en voor collega-rechters die naar mediation willen verwijzen of vragen hebben. Ook probeert ze mediation intern meer onder de aandacht te brengen.

“Als het op zitting kan, probeer je altijd te kijken of partijen er samen uit kunnen komen. Maar soms zie je dat er iets groters blijft liggen. Bijvoorbeeld bij buren of bij anderen die ook in de toekomst met elkaar verder moeten. Dan kan het helpen om partijen meer tijd te geven om goede gesprekken met elkaar te voeren en de communicatie echt te herstellen. Die tijd is er tijdens een zitting helaas niet altijd, maar daar is mediation juist geschikt voor.”

En, afsluitend: “Ik geloofde al in mediation en ben daar door de opleiding nog meer in gaan geloven. Ik wil dat graag uitdragen. Uiteindelijk gaat het mij om de mens achter de zaak en om de vraag waarmee rechtszoekenden echt geholpen zijn.”

Wie:                                     Charlotte van Yperen
Beroep:                               Rechter en Mediationcoördinator bij de Rechtbank Midden-Nederland
Opleiding:                          Beroepsopleiding (Legal) Mediator
Wanneer:                           2025 – 2026
Waarom ADR:

+ Combinatie theorie en praktijk
+ Diverse groep
+ Vertrouwelijke setting
+ Kundige docenten met veel ervaring

Meer informatie: Beroepsopleiding (Legal) Mediator

Interview: Alexandra Vuijk
Fotografie: Petri Bakker